Monthly Archives: February 2016

Làm việc với máy tính qua lời nói

Có một bộ phim khoa học viễn tưởng là star trek đã nói về khả năng điều khiển máy tính bằng lời nói đã làm cho người xem thực sự ngạc nhiên và thích thú, và hiện nay các nhà khoa học đã biến điều đó thành hiện thực. Những phần mềm nhận dạng lời nói bằng nhiều thứ tiếng khác nhau trên thế giới đã và đang lần lượt ra đời ở mức thương mại hóa như tiếng anh, tiếng mỹ, tiếng nhật và tiếng trung quốc.
Các chuyên gia công nghiệp nói rằng chỉ trong vòng 5 năm nữa thôi, máy tính hoàn toàn có khả năng nhận biết chính xác các yêu cầu đặt hàng qua điện thoại từ các đại lý, hiểu được giọng nói của con người ở tốc độ bình thường và chuyển thành dạng văn bản vào máy tính. Bạn có thể nói số điện thoại để quay số cần nói chuyện trong khi hai tay bạn vẫn điều khiển vô lăng ô tô. Một khả năng về điều khiển các thiết bị máy móc nói chung bằng lời nói đã sẵn sàng. Bạn có thể ngồi ở công sở và gọi điện thoại về nhà để tắt đèn, mở đèn chiếu sáng nhà mình. Những người bị hội chứng viêm khớp xương cổ tay, không có khả năng gõ bàn phím đã có thể quẳng bàn phím và chuột đi và làm việc với máy tính một cách tương đối thoải mái. Tóm lại những phần mềm nhận dạng lời nói ra đời đang mở ra một khả năng thương mại hóa khổng lồ trên rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống. Tuy nhiên hiện nay các chương trình máy tính giao tiếp bằng lời nói không phải lúc nào cũng hiểu và làm đúng những điều bạn nói với chúng. Các phần mềm nhận dạng giọng nói của hãng IBM và các sản phẩm tương tự khác có trên thị trường hiện chưa chuyển đổi được một cách hoàn hảo giọng nói của con người thành văn bản trên máy tính. Những chương trình nhận dạng giọng nói một cách đơn giản thì hoạt động với điều kiện giọng nói phải được “tách” ra từng từ một, ví dụ như “ Bạn… cần… phải… nói… giống… như… thế… này” điều đó có nghĩa là bạn phải nói với khoảng cách nghỉ giữa các từ một cách không hoàn toàn được tự nhiên như bình thường. Để khắc phục vấn đề này hãng Microsoft đang phát triển một phần mềm nhận dạng giọng nói ở tốc độ bình thường, không phải ngắt quãng như trên với tên WHIPER. Còn với phần mềm Voice Type của hãng IBM, người sử dụng trong lần đầu tiên nhất thiết phải đọc mẫu một danh sách từ vựng quy định để chương trình nhận biết được giọng nói cũng như cách phát âm của người đó, thủ tục đó có thể coi như là con người đã dạy máy tính cách làm chủ được giọng nói của mình. Voice Type có một vốn từ vựng mở rộng tới 30.000 từ, song khả năng chính xác chỉ đạt được 95%. Bên cạnh việc tạo văn bản trên máy tính bằng lời nói, người sử dụng có thể sử dụng những lệnh đặc biệt để mở các ứng dụng và kích hoạt các menu. Phần mềm mới đây của IBM dành cho hệ điều hành OS/2 và một số phần mềm tương tự khác đã cho phép bạn truy cập vào hệ thống internet bằng lời nói, chẳng hạn bạn có thể truy cập vào Asiaweek online (địa chỉ trên mạng internet của tạp chí Asiaweek) bằng cách nói với máy tính một câu sau “Hãy đến Asiaweek online” mà không cần phải nhớ địa chỉ (home page) của Asiaweek trên internet. Để sữa lỗi gặp phải khi chuyển từ dạng lời nói thành dạng văn bản trên máy tính, vẫn cần sử dụng đến một công cụ truyền thống là bàn phím. “Bàn phím sẽ chưa thể biến mất” John Chiu phụ trách bán hàng của hãng IBM đã nói như vậy về phần mềm nhận dạng giọng nói Voice Type của hãng. Phần mềm này hiện đã có cài sẵn hai ngôn ngữ Anh và Mỹ. Tiếng Trung Quốc và tiếng Nhật sẽ được phát hành vào cuối năm nay. Một số người như Chiu, nói tiếng Anh không phải tiếng mẹ đẻ thì độ chính xác của Voice Type chỉ đạt 80% còn với các phiên bản tiếng khác thì độ chính xác đạt cao hơn ở mức 95%. Giá của công nghệ nhận dạng giọng nói qua máy tính đã liên tục giảm một cách nhanh chóng. Cách đây 6 năm, một phần mềm nhận dạng giọng nói được làm bởi hệ thống Kurzweil và Dragon có giá là 10.000 đô la. Còn hiện nay một phần mềm nhận dạng giọng nói của Massachusetts chỉ bán với giá dưới 100 đô la. Bộ phần mềm trọn gói của IBM dùng trên Windows 95 được bán với giá 700 đô la. Hiện nay các chuyên gia đang nghiên cứu, phát triển những chương trình nhận dạng giọng nói liên tục, cho phép con người giao tiếp với máy tính bằng giọng nói theo một cách bình thường, tự nhiên của mình. Vào tháng 9 tới, IBM sẽ giới thiệu một phần mềm như vậy dùng cho bệnh viện với giá là 4500 đô la Mỹ. Năm ngoái Motorola thử nghiệm lần đầu tiên một chương trình nhận dạng giọng nói liên tục bằng tiếng Trung Quốc. Chương trình này dự kiến sẽ được tung ra thị trường vào cuối năm nay. Đặc biệt Motorala đã quyết định công bố sẽ cho ra đời phiên bản tiếng Trung Quốc trước phiên bản tiếng Anh. Bởi họ hy vọng rằng trong một thị trường khổng lồ 1,2 tỷ người sẽ có rất nhiều người Trung Quốc lần đầu tiên làm việc với máy tính bằng lời nói chứ không phải là bàn phím, và như vậy họ sẽ không cần phải học cách từ bỏ thói quen làm việc bằng bàn phím và con chuột với máy tính theo phương pháp truyền thống như hiện nay. Đây là điểm thuận lợi cho việc bán hàng của họ. Công nghệ nhận dạng giọng nói ra đời đã mở ra một hướng phát triển mới cho việc giao tiếp giữa con người và mấy móc trong một loại các ứng dụng thực tiễn trong cuộc sống. Chúng ta hy vọng các nhà nghiên cứu sẽ tiếp tục phát triển công nghệ nhận dạng giọng nói không chỉ với máy tính mà còn với nhiều thiết bị khác mà con người đang sử dụng. Là người Việt Nam chúng ta cũng rất mong chờ vào một phần mềm nhận dạng giọng nói bằng tiếng Việt sẽ được ra mắt trong nay mai.
Nguyễn Việt Hùng- Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997

Vì sao phải trong quan ngoài quách

Quách chỉ đơn giản là một cái chụp làm bằng gỗ nhưng hiệu quả của nó thì thật là tuyệt vời. Với độ ẩm cao dưới đáy huyệt mộ, quách gỗ sẽ giản nở ra và ép sát vào thành huyệt tạo thành một nêm chèn hoàn hảo. Bởi vậy quách cần được làm vừa khít với lòng huyệt và chọn dùng loại gỗ có hệ số giãn nở càng cao càng tốt. Mặt trên quách làm cong như mu rùa để chịu được lực nén tốt. Hẳn ai cũng mong muốn cho người thân được mồ yên mả đẹp, song vị tất đã có mấy anh nhận thức được yêu cầu về yên là tối cần thiết còn đẹp chỉ là hình thức. Để mả đúng qui phạm thì yên là vĩnh cửu. Tuy nhiên, không phải ai cũng có điều kiện và thêm nữa là sự thiếu hiểu biết nên phần nhiều để mả sơ sài dễ bị động bởi rễ cây đâm vào, và sụt lở, lục mô…Với những mả đê như vậy thì hàng năm cần phải tảo là làm những công việc như bồi đắp thêm nếu thấy sụt lở, nhổ cây có rễ ăn sâu… chứ không phải chỉ cốt làm cho đẹp như cầu chuyện trên. Chương trình VKT của Đài truyền hình trung ương có chiếu bộ phim khoa học về một bộ lạc người nguyên thủy già trẻ trai gái đều tout nu sống trong rừng sâu có tập tục hỏa thiêu người chết độc đáo đến ghê rợn. Người chết được quăng vào đống lửa và sau khi đã cháy thành than được các trai tráng cời xương ra hoàn tán rồi hòa tro than vào bát nước cho những người thân tụ tập quanh đó uống vào bụng. Tập tục có vẻ như man rợ ấy hẳn phải có lý do của nó chứ đâu phải là tự nhiên được. Từ hiện tượng rễ tre xâm phạm vào hài cốt nói trên ta có thể suy luận trước khi có tập tục này có thể người chết vẫn được chôn cất nhưng vì ở trong rừng nên không thể tránh được hiện tượng rễ cây xâm phạm vào cốt và có lẽ do nhiều lần tình cờ họ phát hiện ra được mối liên hệ nguy hiểm hiện hữu giữa người sống và người chết nên mới thay vì địa táng bằng hỏa thiêu và táng nhập luôn vào cốt của người sống để được an toàn hơn.
Vì sao lấy ngày tiết thanh minh của mùa xuân để tạo mộ?
Các chất thoát biến từ mồ mả bốc lên luôn là những chất độc hại nên nhiễm phải ắt sẽ hại cho sức khỏe. Với người thân đi tảo mộ thì như những câu chuyện về linh tính, cứu người chết đuối… đã có nói đến ở trên ắt sẽ bị nhiễm độc khí nhiều hơn. Bởi vậy việc tính chọn ngày lành tháng tốt để đi tảo mộ chính là sự chọn lựa thời gian nào có thể hạn chế được tối đa sự ô nhiễm không khí. Các nhà lý học Việt Nam và Trung Hoa thời xưa tính thông dịch lý nên đã tính chọn được thời gian thích hợp nhất cho việc tảo mộ. Mùa xuân ấm áp khi tới tháng ba là tháng bản lề chuyển tiếp sang mùa hạ nóng nực. Tiết thanh minh của tháng ba ứng với quẻ Trạch Thiên quải là khí Dương đã trưởng mạnh lên tới 5 hào Dương và chỉ còn một hào âm. Bởi thế, Dương lực hướng tâm đã hầu như chế áp được hoàn toàn âm lực ly tâm vốn là thủ phạm vận chuyển chất ma túy từ mồ mả tung lên không gian như lân tinh – phốt pho tạo hình ảnh ma trơi trong đêm tối là do chính hắn đẩy lên mà ta có thể thấy được. Đi tảo mộ cũng không nên sớm quá hay muộn quá, như trong Kiều khi đã đến lúc tà tà bóng ngả về Tây thì chị em phải giang tay ra về thôi vì ở đây âm khí nặng nề rồi. Thanh minh là trong sáng, lẽ thường thì như vậy nhưng cũng có năm trái gió giở trời như câu thơ trong Kinh thi Thanh minh thời tiết vũ phồn phồn khiến cho Lộ thượng hành nhân dục đoạn hồn thì thật là trái ngược với cảnh dập dìu tài tử gia nhân ở hội Đạp thanh trong Truyện kiều của Nguyễn Du. Nếu có gặp thời tiết như vậy ta cũng không nên câu nệ trong việc thay đổi thời gian đi tảo mộ. Tinh thần cảm thấy ấm áp trong gió mùa đông bắc lạnh thấu xương phỏng có ích gì khi phải nhiễm nhiều độc khí do tiết tiểu hàn của tháng chạp lạnh lẽo gây ra?
Hàn Vi Tử – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Phương pháp mới điều trị vô sinh ở Nam giới

Trong những nguyên nhân của vô sinh, 30% là do khả năng sinh sản kém của nam hoặc nữ, và 10% không giải thích được. Đối với nữ giới khoa học đã có nhiều thành tựa điều trị vô sinh, nay khoa học đem lại nhiều hy vọng trong điều trị vô sinh nam. Theo giáo sư Frydman, chủ nhiệm khoa phụ sản bệnh viện Antoine Beclere Clamart người Pháp cho biết việc điều trị vô sinh ở nam đã có những tiến bộ vượt bậc. Trước khi với nam bị vô sinh duy nhất có một biện pháp là nhờ một người cho tinh trùng dấu tên, để thụ thai trong ống nghiệm. Song ngoài vấn đề về đạo đưéc có thể đạt ra cho đôi vợ chồng, những người tình nguyện cho tinh trùng ngày càng ít đi. Từ đó, một phương pháp mới đầu xuất hiện ở Bỉ sau ở Pháp đã ra đời. Đó là tiêm tim dịch vào trong bào chất gọi là ICSI cũng gần như FIV.
ICSI được thực hiện như sau: “Người ta lấy một hay nhiều noãn bào, tế bào trứng của vợ và tinh dịch của chồng. Người ta lựa chọn trong tinh dịch một hay nhiều tinh trùng khỏe nhất. Sau đó, trong phòng thí nghiệm dưới kinh hiển vi, người ta đưa một tinh trùng duy nhất vào trong giữa noãn bào, có nhiều cơ may, sau 48 giờ thụ thai khoảng một nữa noãn bào, 50% tiến triển thành phôi. Phôi được đưa lại vào trong tử cung. Trường hợp không có tinh trùng trong dịch gây mê người bệnh, rồi chọc hút lấy dịch của mào tinh hoàn là nơi tinh trùng được sản sinh ra. Người ta tìm một hay nhiều tinh trùng trong dịch này. Năm 1995 ở Pháp đã thực hiện 6897 lần chọc hút mào tinh hoàn để làm theo kỹ thuật này. Try lệ có thai bằng ICSI cũng tương tự như FIV là 24% một con số rất gần với khả năng có thai của một phụ nữ không có vấn đề gì đặc biệt.
Phương pháp này có những nguy cơ gì không?
Giáo sư Frydman cho biết những trẻ em đẻ ra bằng phương pháp này không có triệu chứng bất thường gì so với các trẻ khác đẻ ra không cần sự hỗ trợ của y tế. Tuy nhiên, tỷ lệ thể nhiễm sắc bất thường trên thể nhiễm sắc sinh dục hơi cao nên một kiểm tra gen có hệ thống với bảng nhiễm sắc thể cần làm đối với những cặp vợ chồng. Nó cho phép thẩm tra không bất cứ tình trạng vô sinh hay bệnh liên quan đến thể nhiễm sắc sinh dục nào có thể truyền cho con. Đặc biệt đó là trường hợp để phát hiện bệnh nhầy nhớt, còn gọi là bệnh xơ nang tụy ở người bị không có tinh trùng bài tiết khi không có các ống dẫn tinh đặc trưng của bệnh xơ nang tụy. Bộ y tế Pháp vừa cho phép phương pháp làm trong 50 Trung tâm và tư chuyên về sinh học sinh sản. Ta cần biết bốn nguyên nhân chính của vô sinh nam để hiểu là phương pháp này áp dụng được trong các trường hợp nào. Chất lượng và số lượng tinh trùng suy giảm, người ta coi là rất nghiêm trọng khi số lượng tinh trùng dưới 300 nghìn ml. Chứng không có tinh trùng bài tiết người ta không thấy tinh trùng trong tinh dịch cũng như tiền tinh trùng. Riêng bệnh này tương ứng với 10% tổng số trường hợp vô sinh nam. Trứng không có tinh trùng tiết do ẩn tinh hoàn cả 2 bên, hay soắn cả 2 tinh hoàn, hoặc bệnh nhân đã bị quai bị sau tuổi dậy thì làm cho 2 tinh hoàn không sản xuất ra được tinh trùng nữa. Vô sinh nguyên nhân miễn dịch những kháng thể chống lại tinh trùng là nguồn gốc sự giảm khả năng thụ thai tinh trùng. Như vậy ta thấy phương pháp này áp dụng tốt nhất cho trường hợp vô sinh do không có tinh trùng bài tiết vì tinh hoàn vẫn sản xuất ra tinh trùng có chất lượng và số lượng bình thường nhưng không ra được hòa vào tinh dịch vì hoặc không có ống dẫn tinh hay tắc ống dẫn tinh cả 2 bên. Trường hợp chất lượng và số lượng tinh trùng suy giảm vẫn áp dụng được nhưng phải chọn được những tinh trùng khỏe nhất. Trường hợp vô sinh miễn dịch thì bấp bênh vì khả năng thụ thai của tinh trùng đã giảm sút. Trường hợp không có tinh trùng tiết, không sản xuất ra tinh trùng nữa thì phương pháp này không áp dụng được mà phải sử dụng FIV thụ thai trong ống nghiệm.
BS Ngô Vi Tuấn- Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Vây cá thủ phạm căn bệnh vô sinh?

Khoa sinh thái và phân loại học trường đại học Hồng Kông vừa đưa ra một báo cáo nghiên cứu thu hút sự chú ý của phái mày râu Hồng Kông, rằng ăn vây cá sẽ dẫn đến vô sinh
Báo cáo này chỉ ra hàm lượng thủy ngân và kim loại nặng trong vây cá cao hơn rất nhiều so với các thực phẩm, và vượt qua qui định tiêu chuẩn cho phép tới 10 lần. Nghiên cứu cũng đồng thời phát hiện hàm lượng thủy ngân trong cơ thể những người đàn ông vô sinh cũng cao hơn so với người bình thường. giới y học cho rằng ngoài việc gây ra vô sinh ở nam giới, thủy ngân cũng có thể gây hại đến hệ thần kinh trung ương và các cơ quan nội tạng trong cơ thể. Vây cá được lấy từ cá mập. Người phụ trách cuộc nghiên cứu này, giáo sư Mike Dickman đã chỉ ra rằng cá mập sống lâu hơn các loại cá khác do đó thời gian tích tụ thủy ngân trong cơ thể chúng cũng nhiều hơn. Hơn nữa, vây cá thuộc loại thức ăn đã phơi khô, tách hết nước vì thế càng tăng thêm những chất có hại. Ăn vây cá càng nhiều thì lượng thủy ngân tích tụ trong cơ thể càng tăng lên. Giáo sư Mike Dickman nói: “Hiện nay, vấn đề mang tính toàn cầu. Nguyên nhân gây ra vô sinh cũng nhiều nhưng nghiên cứu phát hiện ra trong cơ thể người đàn ông vô sinh có hàm lượng thủy ngân cao hơn bình thường cũng rất đáng được chú ý bạn luận”. Theo ông, hàm lượng thủy ngân do ăn vây cá tăng lên có gây ra vô sinh ở nam giới hay không thì còn phải tiến hành nghiên cứu nhiều mới biết được song thủy ngân có hại tới sức khỏe con người thì lại là vấn đề không thể phủ nhận. Ông dẫn ra một vụ nhiễm độc thủy ngân gây chấn động thế giới vào thập niên 50 làm ví dụ. Chuyện xảy ra ở một làng đánh các ven biển Nhật Bản. Trong vòng 7 năm từ năm 1957 đến năm 1963, có tất cả 110 người trong làng bị một căn bệnh quái ác làm tàn phế, trong đó có 43 người đã không qua khỏi. 19 người phụ nữ đều sinh ra quái thai. Những đứa trẻ bình thường khi lớn lại bị bị co giật và nhũn não. Qua điều tra chi tiết, chính phủ Nhật Bản đã phát hiện thủ phạm là một nhà máy hóa chất gần đó đã đem thải thủy ngân xuống biển. Cá biển hấp thụ thủy ngân và trở thành thức ăn cho con người, thành ra gây nên tai họa như thế. Thủy ngân là kim loại ở trạng thái lỏng ứng dụng trong công nghiệp. Không giống với những chất hóa sinh khác, thủy ngân tồn tích lại trong những cơ quan nội tạng. Con người nuốt thủy ngân vào đường tiêu hóa sẽ bị  ảnh hưởng nghiêm trọng như đau bụng, co giật, phản ứng thần kinh không nhạy bén, tiểu, và đại tiện ra máu. Nếu lượng thủy ngân tích tụ nhiều, sẽ dễ bị tử vong. Nhiều nhà nghiên cứu cũng cho thấy ở những người đàn ông bất dục, hàm lượng thủy ngân trong cơ thể họ cao hơn người bình thường. Điều này cho thấy giữa thủy ngân và sự vô sinh ở đàn ông Liên Cơ Nghĩa hộ trưởng hội bác sĩ Trung Hoa lại cho rằng nghiên cứu của Mike Dickman không để ý tới y học Trung Quốc. Theo ông Nghĩa vây cá nấu với sinh thực khí cơ quan sinh dục gà trống sẽ làm cường dương, còn nếu vây cá kết hợp đông y, dược thảo thì có thể chữa khỏi bệnh vô sinh. Câu trả lời của vấn đề này vẫn là một đấu chấm hỏi.
Phạm Hữu – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Landao nhà khoa học thoát nạn nhờ tài năng – phần 2

Nhiều nhà khoa học Xô Viết lừng danh đã qua tuổi học trò ở đây và có đóng góp xuất sắc vào công cuộc chinh phục vũ trụ, chế tạo nhiều vũ khí trang bị góp phần gìn giữ hòa bình thế giới trong suốt thời kỳ chiến tranh lạnh. Lev Davydovich Landao còn sây mê với một đề tài khác. Đó là luận bàn về vẻ đẹp của người phụ nữ. Bạn bè của vợ ông và của ông những lần đến thăm nhà ông thường có những cuộc đầm luận vui vẻ, đầy tính nhân văn về mốt và vẻ đẹp của phụ nữ. Theo ông, phụ nữ là một kiệt tác tuyệt vời nhất, kỳ diệu nhất mà tạo hóa đã sáng tạo ra trên hành tinh. Có lần trên phố ông gặp một thiếu nữ xinh đẹp, có mái tóc màu hạt dẻ, rất là giống một ngôi sao màn bạc. Ông mê mẩn như kẻ mất hồn và đi theo người thiếu phụ nọ cho dến khi nàng mất hút sau cánh cửa một căn hộ. Về nhà tối hôm đó, ông kể lại chuyện này cho vợ ông nghe như kể lại một chuyện cổ tích với một niềm say sưa như một con trẻ. Là một viện sĩ, một sư phạm thiên tài, ông soạn thảo một bộ sách giáo khoa về vật lý được giới khoa học đánh giá như một tập kinh thánh để dạy cho nhiều thế hệ các nhà khoa học trẻ trên toàn thế giới. Nhưng trong cuộc sống, ông hết sức giản dị, chất phác. Tại trường đại học Vật lý – Kỹ thuật Max – cơ – va, thông thường sau giờ giảng dạy của ông, học sinh phải sang học môn vật lý thực hành của viện sĩ Kapitxa. Lev Davydovich Landao cũng rất thích dự các giờ học đó. Tan giờ học lý thuyết do Lev Davydovich Landao hướng dẫn, cả thầy và trò chen nhau chạy đến giảng đường nơi Kapitxa giảng bài để chiếm hàng ghế đầu. Lev Davydovich Landao thường bị học sinh của mình nhanh chân hơn chen lên trước. Chuyện nhỏ nhầm giày dép là thường tình và viện sĩ Lev Davydovich Landao đã không ít lần phải mua giày mới. Ông bèn dọa học sinh nào chen ông tranh ngồi hàng ghế đầu sẽ bị ông cho điểm 2 thang điểm từ 1 đến 5, điểm 5 là giỏi, 4 là khá, 3 là trung bình, và 2 điểm, 1 điểm là kém về môn vật lý lý thuyết. Ông dọa thế thôi nhưng không em nào sợ hết vì biết ông rất ít khi cho điểm cao. Thường là điểm 3. Nhưng người được ông cho điểm 2 cũng thấy làm vinh dự lắm rồi và về sau đều là viện sĩ, tiến sĩ. Các đề thi kiểm tra môn học của ông đều không có trong bất kỳ sách giáo khoa nào mà thường do ông nghĩ ra khi gọi học sinh lên trả bài. Nhiều học sinh phổ thông từ các miền xa xôi nghe tiếng lành đồng xa về trường vật lý – kỹ thuật đến gặp ông xin nhập học. Ông ra cho các em một bài toán và yêu cầu giải ngay trước mặt. Có em đã được nhận vào trường một cách đơn giản như vậy nhưng Lev Davydovich Landao không nhầm lẫn khi đánh giá tài năng của học sinh. Phần lớn các em về sau là cộng sự tài năng và đắc lực của Lev Davydovich Landao.
Lê Minh Quang – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Landao nhà khoa học thoát nạn nhờ tài năng – phần 1

Lev Davydovich Landao được đánh giá là nhà vật lý kiệt xuất của thế kỷ XX. Những người thích tìm hiểu chuyện gây cú sốc ấn tượng, biết đến ông qua hai sự kiện nổi tiếng. Sự kiện thứ nhất xảy ra vào đầu những năm 1930, khi ở Liên xô cũ diễn ra quá trình thanh trừng nội bộ đã từng để lại dấu ấn khó phai mờ trong lịch sử. Ông bị kể xấu vu khống làm gián điệp cho Đức bởi trước đó ông có hai năm đi thực tập sinh ở nước ngoài. Ông bị bắt và bị giam. Đúng vào thời điểm đó, một nhà vật lý Xô viết khác là Kapitxa phát minh ra hiện tượng siêu chảy của chất lỏng heli. Kapitxa báo cóa với chính phủ Liên Xô về phá minh đó và cho biết chưa ai giải thích được hiện tượng kỳ lạ này. Stalin hỏi Kapitxa: “Ở ta ai có thể giải thích được hiện tượng siêu chảy này? Ông trả lời: “Người du nhất làm được điều đó là Lev Davydovich Landao”. Vài ngày sau, Lev Davydovich Landao nhận được lệnh phóng thích khỏi nhà giam. Ông bắt tay ngay vào việc xây dựng lý thuyết siêu chảy của hê – li. Về sau cả hai người là Kapitxa và Lev Davydovich Landao nhận được giải thưởng Nobel về vật lý vì đã có công phát minh và giải thích một hiện tượng mới lạ của tự nhiên. Sự kiện thứ hai xảy ra năm 1967. Lev Davydovich Landao bị tai nạn ô tô trên đường đi đến Viện nghiên cứu đầu ông và cơ thể ông gần như bị dập nát. Được tin đó, các nhà y học nổi tiếng và tài giỏi nhất thế giới đến ngay Max – cơ – va tập trung trí tuệ chạy chữa cho ông. Cơ thể ông được phục hồi nguyên vẹn nhưng trí nhớ của ông chỉ còn như một đứa trẻ. Ông phải học lại những kiến thức toán học và vật lý sơ đẳng nhất. Còn những người gần gũi ông, biết ông là một trong những nhà vật lý vĩ đại nhất của thế kỷ XX. Ông vừa là học trò vừa là bạn thân của Anbe Anhstanh. Ông say sưa lao động khoa học và thường tâm sự với các học trò của mình: “các bạn hãy làm việc sây mê và điều đó sẽ làm cho cuộc sống của bạn tốt đẹp biết nhường nào!” hoặc các bạn hãy đọc sách với tất cả nỗi đam mê, vì thế giới còn ẩn dấu nhiều điều kỳ diệu đằng sau những trang sách, nhiều hơn gấp bội phần những gì được viết lên trong chính các dòng chữ. Điều chủ yếu là hãy biết đọc, cảm nhận và khá phá ra chúng”. Lev Davydovich Landao và Kapitxa là những người đầu tiên có công xây dựng nên một trường đại học siêu đẳng ở Liên Xô. Ông bèn dọa học sinh nào chen ông tranh ngồi hàng ghế đầu sẽ bị ông cho điểm 2 thang điểm từ 1 đến 5, điểm 5 là giỏi, 4 là khá, 3 là trung bình, và 2 điểm, 1 điểm là kém về môn vật lý lý thuyết. Ông dọa thế thôi nhưng không em nào sợ hết vì biết ông rất ít khi cho điểm cao. Thường là điểm 3. Đó là trường Vật lý kỹ thuật Max – cơ – va và trong nhiều năm là giảng viêng ở đây. Đây có thể coi như một kiểu trường năng khiếu, trường chuyên dành cho những thiếu niên có khả năng trí tuệ đặc biệt. Các em được các ông đích thân tuyển chọn và đào tạo. Phần lớn các em đó ở độ tuổi 20 đã trở thành các nhà khoa học thực sự.
Lê Minh Quang – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Thai nhi trả lại ánh sáng cho người mù

Việc lợi dụng giác mạc thai nhi vào mục đích trị bệnh gây tranh cãi trong giới chuyên môn, song nhiều người lại cho rằng, nhờ đó, có thể giúp cả những người mù lòa vì nguyên nhân đục thủy tinh thể hội chứng phổ biến trong người già cũng như hiện tượng lão hóa thái quá của võng mạc. Cụ bà Pear Van Viet 80 tuổi nhận được tế bào lấy từ cơ thể thai nhi 6 tháng tuổi đứa trẻ xấu số bắt buộc phải sớm chia tay với cuộc đời để bảo vệ tính mạng người mẹ. Trước ca phẫu thuật, cụ đã hỏi ý kiến vị cha cố, bởi bản thân cụ là một tín đồ ngoan đạo. Như báo chí địa phương đưa tin, vị cha cố hoàn toàn ủng hộ kế hoạch đó vì thai nhi, dẫu đã lên thiên đàng vẫn có thể thực hiện một việc làm có ích. Chỉ riêng ở Mỹ vì nguyên nhân đục thủy tinh thể, đã có trên 200 nghìn nạn nhân mất dần thị lực, và con số này ngày càng gia tăng, khi tỷ lệ người già ngày một đông đúc trong xã hội. Thế nên, ca phẫu thuật cụ bà 80 tuổi không làm ai phải ngạc nhiên.
Cuộc đời qua lỗ đồng xu
Bệnh giảm thị lực có thể xuất hiện trong đối tượng tuổi con trẻ. Refinits Pigmentosa là một thí dụ. Không hiếm trường hợp, nó tấn công ngay từ tuổi mầm non và dẫn đến mất dần thị lực sau này, khi ở tuổi 20 đến 30. Biểu diễn của bệnh là tầm nhìn bị thu hẹp dần, trước lúc mù hẳn, người bệnh chỉ thấy thế giới như qua một lỗ đồng xu. Sở dĩ như thế, bởi, dẫu có dự trữ khổng lồ khoảng 130 triệu tế bào võng mạc mất dần khả năng chuyển hóa các dòng ánh sáng do tròng mắt thu nhận để biến thành những tín hiệu điện tử đưa đến vỏ não. Vậy nên không có gì lạ, khi đã từ nhiều năm, giới chuyên môn thử nghiệm công trình trả lại thị lực cho con người thông qua kỹ thuật lồng ghép tế bào. Từ năm 1994, những thí nghiệm này đã được giáo sư M. Del Cerro, bác sĩ nhãn khoa ở trường Đại học Rochester ở New York tiến hành. Và ca phẫu thuật trên cơ thể người đầu tiên được thực hiện ở Ấn Độ. Sau 4 tháng phẫu thuật, từ chỗ chỉ duy nhất phân biệt được ánh sáng và bóng tối, bệnh nhân 32 tuổi đã nhận được mặt người hoặc tính đếm các ngón tay. Giáo sư Del Cerro sau 12 năm thí nghiệm trên cơ thể chuột, đã quyết định làm ca phẫu thuật đầu tiên với con người. Khả năng cơ thể bài trừ bộ phận cấy ghép là khó khăn chính của kỹ thuật này. Song vấn đề này đã được trả lời bằng thực tế, tế bào lấy từ thai nhi được cơ thể dễ dàng chấp nhận nhất.
Hy vọng mới
Cách đây không lâu, các chuyên gia từng thử nghiệm viêc trả lại ánh sáng cho người bệnh thông qua con mắt điện tử. Những công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này đã được tiến hành nghiêm túc ở một số trung tâm, song kết quả không mấy khả quan. Con mắt nhân tạo được lắp đặt camera siêu nhỏ hoặc thiết bị nhận ảnh cực bé nối với hệ thần kinh thị lực. Tuy vậy, nó không đủ khả năng giác mạc bị hư. Giống như các loại thuốc dù đã được hoàn thiện từ nhiều năm, đến nay cũng chỉ độc nhất làm chậm lại quá trình mất dần thị lực. Kết quả những nghiên cứu theo hướng thứ hai khả năng đến mức trong tương lai, tế bào lấy từ thai nhi có thể điều trị có kết quả nhiều bệnh nguy hiểm khác. Các nhà thần kinh học đã vài năm nghiên cứu thép nơ rôn não để điều trị bệnh Parkinson. Họ cho rằng, dường như còn hy vọng điều trị bệnh Alzheimer dẫn đến mất dần tế bào não, đẩy lùi chứng bại liệt do tổn thương cột sống, điều trị bệnh tiểu đường và một số rối loạn khả năng miễn dịch.
Nguyệt Minh – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Phát hiện mới về trường sinh học

Nếu đặt bàn tay bị cụt hết các ngón vào khoảng không giữa hai điện cực rồi chọn tần số, và biên độ thích hợp bàn tay sẽ phóng điện và trên phim ảnh chụp lại cảnh tượng đó ta thu được một bức ảnh kỳ lạ. Đó là ảnh của bàn tay với đây đủ các ngón.
Lại thí nghiệm khác, đặt lá cây còn tươi được cắt bớt một phần diện tích vào giữa hai điện cực và chụp ảnh hồ quan điện, ta vẫn thu được ảnh của chiếc lá nguyên vẹn. Đó là phát minh của Kirlian và cộng sự tại Viện di truyền học lượng tử ở Nga. Tuy phát minh kỳ lạ của họ rằng thực nghiệm mà nhiều nhà vật lý vẫn không chịu thừa nhận. Có lẽ đó là điều bình thường. Trong khoa học đã từng xảy ra những chuyện tương tự và không kém phần kịch tính. Khi Anh – xtanh phát minh ra thuyết tương đối, nhiều nhà khoa học cho rằng ông bị chập mạch. Còn bản thân Anh Xtanh lại không công nhận thuyết lượng tử mà Bo nhà vật lý thiên tài đã từng phát minh ra mẫu hành tinh nguyên tử và nhiều nhà vật lý lừng danh khác xây dựng nên. Nhưng về sau, chính Anh Xtanh lại được trao thêm một giải thưởng Nobel 1 giải dành cho thuyết tương đối nhờ công giải thích hiệu ứng quang điện vốn là một quá trình lượng tử mà trước đó ông phủ nhận. Môn di truyền học lượng tử một lĩnh vực khoa học kết hợp công cụ nghiên cứu của hai lĩnh vực thuộc loại mũi nhọn của khoa học hiện đại di truyền học và vật lý lượng tử. Theo quan niệm của di truyền học lượng tử, phân tử AND là phần tử mang thông tin về toàn bộ cơ thể con người, chính nó tạo dựng bộ khung buộc các quá trình phát triển của tế bào phải theo bộ khung đó. Các phân tử AND thường xuyên phát ra xung quanh một loại bức xạ điện từ và các bức xạ âm thanh mang đặc trưng của gen di truyền, hoặc còn được gọi là thông tin di truyền. Bức xạ điện từ đó có tính kết hợp giống như bức xạ lade và tạo ra ảnh khối của cơ thể. Ảnh khối hoặc ảnh lập thể có tính chất đặc biệt thú vị là mỗi bộ phận đều mang thông tin của cả hệ thống. Nếu ta vô ý đánh rơi tấm phim ảnh khối thành nhiều mảnh vụn thì mỗi mảnh vụn đó dưới tác động của tia la de vẫn hiện lên hình ảnh của vật thể nguyên vẹn giống như ảnh khối từ cả tấm phim tạo ra. Như vậy, mỗi một phần tử DNA giống hệt một mảnh phim ảnh khối, nó luôn luôn tạo ra ảnh khối của toàn bộ cơ thể. Đó là lý do khiến các tế bào nuôi cấy trong ống nghiệm vẫn phát triển thành các sinh vật hoàn chỉnh mà các nhà sinh vật học áp dụng để phát triển ngành công nông nghiệp trong ống nghiệm. Theo tiến sĩ vật lý Petr Gapiaev, ảnh khối diện từ của bào thai vẫn tồn tại trong dạ con của người mẹ một thời gian nữa ngay cả sau khi nạo thai và có thể có ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của mẹ. Một người bị cụt các ngón tay, hoặc mất cánh tay, chiếc lá tươi bị cắt một phần thi ảnh khối của những phần mất đó vẫn còn. Một nhóm các nhà vật lý đứng đầu là Constanin Korotkov áp dụng phương pháp chụp ảnh trường điện từ của Kirlian để nghiên cứu trường sinh học của những người vừa qua đời. Họ đã phát hiện ra hiện tượng rất đáng chú ý là trường điện từ đó vẫn trở về mức ổn định. Họ nghiên cứu ba loại đối tượng và phát hiện ra ba loại trướng sinh học khác nhau. Loại thứ nhất gồm những người chết tự nhiên do bệnh tật, già yếu. Trường sinh học, của loại này suy giảm một cách từ tốn, ôn hòa cho đến ngày thứ ba ở mức ổn định. Loại thứ ba qua đời trong những tình huống đáng tiếc, lẽ ra không đáng chết như chết do đói, do không có thuốc men cần thiết. Trường sinh học sau tử vong của hai loại này tăng giảm thất thường, lúc lên lúc xuống, tăng mạnh về đêm giống như những oan hồn không chịu rời khỏi xác. Nhưng đến ngày thứ ba vẫn trở về một giá trị xác định, không đổi. Những số liệu thí nghiệm đó đến nay khoa học vẫn chưa có được lý luận giải thích thỏa đáng.
Thùy Dung – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Món ăn – phần 2

Rượu bổ não
Vừng đen 1 nghìn gram, ý dĩ 100 gram, can địa hoàng (củ sinh địa khô) là 250 gram. Tất cả cho vào trong túi vải ngâm với 3 lít rượu thấp độ, nút kín, ngâm trong 5 đến 7 ngày là có thể dùng được. Mỗi ngày uống 2 đến 3 lần, uống lúc đói bụng, mỗi lần 1 chén.
Tác dụng: Chữa chứng hay quên, mệt mỏi, chân tay không có sức, lưng đau gối mỏi.
Bột vừng – ngó sen
Vừng đen 500 gram, ngó sen, gạo tể, sơn dược khô (củ mài) mỗi thứ là 500 gram. Tất cả đem sấy khô sao vàng, tấm mịn, trộn đều, cho vào lọ nút kín để dùng dần. Ngày dùng 2 đến 3 lần, mỗi lần khoảng 30 gram, hòa với nước sôi, trộn thêm chút đường cho đủ ngọt.
Tác dụng: Bổ não, chữa chứng đầu óc mệt mỏi, hay quên, kém ăn, chân tay ngại cử động.
Cá rán tẩm vừng
Các nạc 600 gram, vừng đen 100 gram, trứng gà 4 quả, bột mì, hành, gừng, hồ tiêu, rượu, dầu lạc, dầu vừng mỗi thứ một ít. Cá bỏ da, thát lát dài 5 cm, rộng 3 cm, dày 2 cm, Vừng đãi sạch để kho khô nước. Hành thái thành đoạn ngắn. Muối hành, gừng, hồ tiêu, dầu vừng trộn đều với rượu, cho cá đã thái lát vào ngâm. Khoảng nửa tiếng sau lấy cá sra, bao một lớp bột mì mỏng, tưới nước trứng đã trộn đều lên trên, sau đó rắc vừng lên hai mặt. Đổ dầu lạc vào chảo, đun cho dầu kỹ rồi cho cá vào rán nhỏ lửa, khi cá chín thì vớt bày lên đĩa.
Tác dụng: Đây là món ăn ngon có tác dụng bổ não, ích trí, có thể áp dụng cho mọi độ tuổi.
Chim Cút
Đối với người dân trong các thành phố lớn ngày nay, thịt trứng chim cút đã trở thành thức ăn thông thường, có thể mua bất kể lúc nào ở ngoài chợ. Vì dễ kiếm, cho nên món chim cút cũng hay bị xem thường. Đâu có biết rằng, thời xưa chim cút là món ăn quý hiếm, trong các thứ cây cỏ thì nhân sâm đứng đầu, còn trong các loại thịt thì chim cút được coi là thượng phẩm. Đến như trong cung đình, chim cút thuộc hạng cao cấp chỉ được dùng đến trong các yến tiệc lớn. Theo phân tích của các nhà dinh dưỡng, hàm lượng protein trong thịt chim cút cao hơn trong thịt gà khoảng 20%, Hàm lượng các sinh tố (A, B, C, D, E, K) cũng cao hơn thịt gà, thịt chim cút ít mỡ và dễ tiêu hơn thịt gà, cho nên đây là thứ thức ăn rất tốt đối với người già, sản phụ, trẻ em và những người cơ thể suy nhược. Trứng chim cút tuy nhỏ hơn trứng gà nhiều lần, nhưng hàm lượng protein lại gần bằng, còn hàm lượng sinh tố B2 trong trứng chim cút lại cao hơn. Đặc biệt nhất là hàm lượng cholesterol trong trứng chim cút lại thấp hơn trứng gà và trong trứng chim cút còn chứa cả rutin, cephalin và một số kích thích tố cần thiết cho hoạt động của não. Có thể chính vì thế nên người ta mới nó: ăn chim cút khiến bộ não khỏe mạnh và đầu óc sáng suốt.
Canh chim cút long nhãn
Chim cút 2 con, bỏ lông và nội tạng, đậu đỏ (xích tiểu đậu) 30 gram, long nhãn 10 gram, gừng 3 gram, thêm nước nấu chín ăn liền tục trong nhiều ngày.
Tác dụng: tăng cường tiêu hóa, chữa chứng hay quên (kiện vọng)
Canh đỗ trọng chim cút
Chim cút 2 con bỏ lông và nội tạng, cho thêm kỷ tử 30 gram, đỗ trọng 15 gram, cho nước vào đun kỹ, uống nước cốt và ăn thịt chim cút, nếu có điều kiện, nên thường ăn món này.
Tác dụng: Bổ can thận, mạnh gân cốt, ích trí não. Thích hợp với những người lưng và gối hay đau nhức, thường ván đầu, ngại suy nghĩ, hay quên.
Trứng chim cút luộc với hà thủ ô và sinh địa
Trứng chim cút 2 đến 5 quả, hà thủ ô 30 gram, sinh địa là 15 gram, nước khoảng 600 đến 700 ml. Tất cả cho vào nồi đun đến khi trứng chín lấy trứng ra bóc bỏ vỏ rồi lại cho vào nồi đun thêm một lát, ăn trứng và nước chia ra 2 lần uống. Hàng ngày hoặc cách một ngày ăn và uống một lần.
Tác dụng: Chữa suy giảm trí nhớ, đầu váng, tai ù, tóc bạc sớm, già rước tuổi.
Chim cút nấu với hoàng kỳ
Chim cút 2 con, bỏ lông và nội tạng, đẳng sâm 20 gram, hoàng kỳ 20 gram, gừng tươi 3 gram. Thêm nước vào nấu chín. Ăn thịt chim và uống nước. Có thể thêm hành và gia vị cho vừa khẩu vị.
Tác dụng: Chống chứng hay quên ở người già. Còn có tác dụng chống mệt mỏi, không muốn ăn uống, đại tiện lỏng và dùng để bồi dưỡng cho phụ nữ mới sinh nở hoặc người mới khỏi bệnh đang trong thời kỳ hồi phục.
Huyên Thảo – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.

Món ăn – phần 1

Đối với con người, không những cần có một thân thể khỏe mạnh, mà còn cần một bộ óc thông minh, nhạy bén, sống trong thời kỳ được mệnh danh là thời đại khoa học kỹ thuật ngày nay, bộ não đối với mỗi con người càng trở nên quan trọng…
Thuốc tăng cường trí não
Đạt tới sự thông mình tài trí vốn là một trong những khát vọng lớn nhất của loài người. Từ nghìn xưa, các thầy thuốc phương Đông đã từng đi những bước đầu tiên trên con đường thực hiện hoài bão lớn lao đó. Sơn Hải Kinh một số vị thuốc có tác dụng tăng cường trí não, ví dụ một số vị thuốc thực chi bất vong (ăn vào có thể chống được chứng hay quên), phục chi bất ngu (uống vào có thể khỏ được chứng ngốc)… Còn trong Thần nông bản thảo – bộ sách thuốc đầu tiên ở Trung Quốc đã ghi chép về tác dụng của 365 vị thuốc, trong số đó có đến 49 vị thuốc có tác dụng tăng cường trí óc (thuốc ích trí). Ví dụ viễn trí có khả năng làm cho tai thính mắt tinh, mạnh trí, chống quên, nhân sâm có tác dụng khai tâm ích trí, an tinh thần, định hồn phách…Đặc biệt là trong số 49 vị thuốc ích trí đó, có tới 23 vị thuốc chiếm 47% chính là những thức ăn hàng ngày! … Sang thế kỷ 20, những năm 70 và 80 là thời kỳ thịnh hành của các nghiên cứu về thức ăn ích trí trên thế giới. Nhật Bản và Mỹ là những nước đã đầu tư nhiều kinh phí cho các hạng mục nghiên cứu thuộc lĩnh vực này. Tại Trung Quốc, trong quá trình khai thác các di sản của Y học cổ truyền, người ta đã phát hiện thấy trong hơn 40 bộ sách thuốc cổ có mô tả các loại thuốc ích trí và trong đó có trên 100 vị thuốc cũng chính là thức ăn. Về các bài thuốc ích trí trong Y học cổ truyền xin được nói đến trong dịp khác. Nay chỉ xin giới thiệu một vài món ăn bài thuốc tương đối đơn giản có thể áp dụng ngay trong điều kiện gia đình.
Cá: Các được coi như lương thực của Bộ óc. Tác dụng bộ não của cá đã được khoa học chứng minh rõ ràng. Cá biển, cá sông, cá trong ao hồ đều có giá trị dinh dưỡng cao, tất nhiên nếu có điều kiện, ăn xen kẽ các loại cá nước ngọt với cá biển thì càng tốt. Đối với cá biển, khi làm thịt cao bỏ vây càng ít càng tốt, các bộ phận bên trong như gan, mang, trứng… nếu là thứ không có độc, thì nên tận dụng. Cá có thể chế biến theo hàng trăm cách khác nhau, nhưng để bổ não tốt nhất nên nấu thành các món canh, món hấp hoặc món hầm. Đối với một số loài cá thông thường, dễ kiếm có thể chế thành món ăn bài thuốc bổ não theo các cách như sau:
Canh cá chép bí đao
Cá chép 1 con, bí đao 1 kg, đường, rượu, gừng, hành, dầu lạc, hồ tiêu, gia vị… mỗi thứ một chút. Bí đao đem rửa sạch, thái lát. Cá cạo bỏ vây, bỏ mang và nội tạng, đem rán trong dầu lạc cho đến khi chuyển sang màu vàng nhạt. Sau đó cho thêm nước, bí đao, đường, rượu, gừng, hành vào nấu cho đến khi chín kỹ. Lấy gừng, hành vào nấu cho đến khi chín kỹ. Lấy hành và gừng ra, trộn thêm chút hồ tiêu và gia vị là được.
Cá trắm hấp
Cá trắm tươi 1con khoảng 500 gram gừng, đường, muối I ốt, dầu lạc, tỏi, xì xầu.. mỗi thứ một chút. Cá bỏ mang và nội tạng, cá cái giữ lại trứng, cá đực giữ lại tinh dịch. Rửa sạch cá lấy chút muối sát đều, khoảng 5 phút sau rửa sạch muối rồi đặt cá lên môt chiếc đĩa to, phủ gừng thái lát trên. Xì dầu, tỏi và đường cho vào một nồi hấp chín. Chắc lấy nước cốt từ đĩa cá, bỏ gừng và rắc hồ tiêu lên. Trộn nước cốt với xì dầu trong bát con, thêm chút dầu lạc vào đun sôi, rồi tưới lên thân cá là được.
Vừng
Vừng có vừng đen, vừng trắng. Có thuyết cho rằng: vừng trắng chỉ dùng để ăn, còn vừng đen mới là thứ quý vừa là món ăn ngon vừa là thứ thuốc được các thầy thuốc xưa nay trọng dụng. Thế nhưng các nghiên cứu dinh dưỡng ngày nay cho thấy cả hai loại vừng đều có giá trị dinh dưỡng và trị liệu như sau. Đặc biệt là vừng được các nhà khoa học xếp vào một trong số 8 loại thức ăn chủ yếu có tác dụng bổ não và tăng cường trí lực.Vừng là một trong số các món ăn lý tưởng. Bởi lẽ ăn vừng sẽ giúp cho thân thể mạnh khỏe và khiến cho sức hoạt động của bộ não được tăng cường.
Huyên Thảo – Trí Thức Trẻ – số 27 – tháng 9 – 1997.